Niektóre stadiony mają wysuwaną murawę, ponieważ muszą pogodzić dwa trudne do pogodzenia cele: zapewnić naturalnej trawie światło i wentylację oraz zarabiać na koncertach, targach i innych imprezach. Ruchome boisko pozwala ochronić darń, a jednocześnie zamienić stadion w wielofunkcyjną arenę.
Biznes i biologia – skąd potrzeba ruchomego boiska?
Naturalna trawa potrzebuje światła do fotosyntezy, wymiany powietrza i właściwego odprowadzania wilgoci. Na dużym, zadaszonym stadionie problemem są cień, ograniczona cyrkulacja powietrza oraz intensywne użytkowanie płyty. Bez odpowiednich warunków murawa słabnie, a wilgotne środowisko sprzyja chorobom grzybiczym.
Podczas koncertu lub targów na boisku pojawiają się sceny, podesty, ciężarówki i tłumy ludzi. Nawet warstwa ochronna nie zawsze zabezpiecza darń przed ugniataniem i uszkodzeniem systemu korzeniowego. Wysuwana murawa może wtedy opuścić główną płytę stadionu i być pielęgnowana w lepszych warunkach.
Najważniejsze korzyści takiego rozwiązania to:
- zdrowsza trawa dzięki dostępowi do światła, powietrza i właściwego nawadniania,
- możliwość organizowania koncertów, targów i wydarzeń innych dyscyplin bez niszczenia nawierzchni,
- mniejsze ryzyko częstej wymiany darni po imprezach masowych,
- większa liczba dni, w których stadion może generować przychody z wynajmu.
To właśnie wielofunkcyjność decyduje o sensie inwestycji. Stadion używany tylko podczas meczów może przez znaczną część roku pozostawać niewykorzystany. Arena, która przyjmuje także wydarzenia komercyjne, ma więcej możliwości pokrywania kosztów utrzymania i przynosi operatorowi dodatkowe przychody.
Dwa sposoby chowania murawy
Określenie „wysuwana murawa” obejmuje dwa różne rozwiązania. W pierwszym boisko wyjeżdża poza obrys stadionu. W drugim segmenty z trawą są opuszczane do podziemnego magazynu. Wybór zależy przede wszystkim od dostępnego miejsca, układu konstrukcji i lokalizacji obiektu.
Wysuwanie poza stadion
W tym systemie murawa znajduje się na dużej platformie poruszającej się po szynach. Po wysunięciu może być wystawiona na naturalne światło i poddawana zabiegom pielęgnacyjnym. W czasie koncertu na stadionie pozostaje betonowa lub syntetyczna nawierzchnia.
Tak działa między innymi Veltins-Arena w Gelsenkirchen, a podobne rozwiązania zastosowano także w Tottenham Hotspur Stadium czy State Farm Stadium. Wymaga to jednak szerokiego pasa terenu obok obiektu. Z tego powodu system jest łatwiejszy do zaplanowania na obrzeżach miasta niż w zwartej zabudowie.
Tottenham ma miejsce, w które platforma może wjechać pod trybunę. Przy przebudowie stadionu położonego w centrum miasta takie rozwiązanie może być niemożliwe bez bardzo głębokiej ingerencji w istniejącą konstrukcję.
[
Przechowywanie pod płytą boiska
Alternatywą jest podziemne hypogeum, czyli specjalna przestrzeń techniczna przypominająca wielopoziomową szklarnię. Segmenty murawy są podnoszone, przesuwane i ustawiane jeden nad drugim pod stadionem. W magazynie można zapewnić sztuczne oświetlenie, kontrolę temperatury, wentylację i nawadnianie.
Takie rozwiązanie zastosowano na przebudowanym stadionie Santiago Bernabéu. Obiekt znajduje się w zwartej części Madrytu, więc wysunięcie całego boiska na zewnątrz nie było realną opcją. Murawa została podzielona na sześć dużych płyt, które mogą zniknąć pod płytą stadionu, pozostawiając powierzchnię przygotowaną na koncert lub inne wydarzenie.
Podziemny system oszczędza miejsce na zewnątrz, ale wymaga głębokich wykopów, skomplikowanych podnośników, systemów prowadzenia oraz stałej obsługi technicznej. Nie jest więc prostszą wersją wysuwanego boiska, tylko inną odpowiedzią na ten sam problem.
| Cecha | System zewnętrzny | System podziemny |
|---|---|---|
| Wymagana przestrzeń | Duży plac obok stadionu lub miejsce pod trybuną | Głęboka przestrzeń pod płytą boiska |
| Złożoność techniczna | Platforma, szyny i systemy podparcia | Podnośniki, kratownice, magazyn i instalacje pielęgnacyjne |
| Przykłady | Veltins-Arena, Tottenham Hotspur Stadium | Santiago Bernabéu |
| Główna korzyść | Dostęp murawy do naturalnego światła na zewnątrz | Brak potrzeby rezerwowania dużego terenu wokół obiektu |
Jak stadion zmienia się w arenę koncertową?
Proces zależy od konkretnej konstrukcji, ale jego logika jest podobna:
- Operator sprawdza stan mechanizmów, zabezpiecza strefę pracy i odłącza instalacje, które mogłyby przeszkadzać w przesuwaniu platform.
- Płyty z murawą są odblokowywane i przesuwane po szynach albo kierowane do podnośników prowadzących je pod powierzchnię.
- Po schowaniu boiska przestrzeń z murawą zostaje zamknięta i odizolowana od obciążenia oraz ruchu sprzętu wydarzenia.
- Na odsłoniętej płycie montuje się nawierzchnię ochronną, scenę, trybuny tymczasowe lub wyposażenie potrzebne podczas imprezy.
Po zakończeniu wydarzenia czynności wykonuje się w odwrotnej kolejności. W przypadku hypogeum segmenty są wyciągane, ustawiane na swoich miejscach i ponownie łączone w pełnowymiarowe boisko.
Czy wysuwana murawa się opłaca?
To inwestycja dla obiektów, które mają realny plan organizowania wielu wydarzeń pozasportowych. Sam mechanizm jest drogi w budowie i wymaga konserwacji, kontroli hydrauliki, czyszczenia szyn oraz pracy wyspecjalizowanego personelu. Niedoszacowanie kosztów eksploatacji może osłabić biznesowy sens całego rozwiązania.
Jeżeli jednak stadion regularnie przyjmuje koncerty, mecze innych lig, targi lub wydarzenia firmowe, ruchome boisko pozwala wykorzystać obiekt przez cały rok. Nie jest więc technologicznym dodatkiem dla prestiżu, lecz sposobem na połączenie wymagań naturalnej trawy z ekonomią wielofunkcyjnego stadionu.
